Organisatie 3.0 – veranderen of opnieuw beginnen?

Gisteren maakte ik in Seats2Meet in Utrecht een interessante lunchmeeting mee die was georganiseerd door Marco Derksen, Rachelle van der Linden en Ronald van den Hoff. “Organisatie 3.0, maar hoe dan?” was het onderwerp. Met “organisatie 3.0” wordt dan gedoeld (zonder dat er een exacte definitie is gegeven) op de fluïde netwerkorganisatie, zonder strakke hiërarchie, zonder harde buitengrenzen, voortdurend in gesprek met haar omgeving en voortdurend in verandering. Ik zal niet uitgebreid uit de school klappen, maar ik kan denk ik wel zeggen dat er onder de ongeveer twintig aanwezigen, veelal zelfstandig consultants en ondernemers, twee verschillende antwoorden (of misschien beter: benaderingen) op deze hoe-vraag werden gegeven:

  1. De eerste groep richtte zich op het “moderniseren” van bestaande organisaties. Opvallend hierbij is dat het vertrekpunt vaak ligt bij een (succesvolle) social media strategie die van buiten naar binnen “doordruppelt”. Simpel gezegd (en in mijn woorden): zodra je via social media echt in gesprek bent met je klanten gaat dat ook gevolgen hebben voor de manier waarop je met medewerkers, leveranciers en partners wilt omgaan en je interne wilt inrichten.
  2. De tweede groep zag meer heil in een “greenfields”-aanpak. Als je werkelijk iets nieuws wilt neerzetten kun je het beste maar helemaal opnieuw beginnen, los van de bestaande organisatie, met een kleine rebellenclub (en liefst een behoorlijke zak geld van de “moeder”). Alleen dan kun je compromisloos het leveren van waarde aan de klant centraal stellen, zonder je druk te hoeven maken over kannibalisering, kapitaalvernietiging en afbreukrisico’s.

Mijn achtergrond ligt veel meer in innovatie dan in verandermanagement, dus ik vind de tweede benadering al gauw spannender en interessanter. En bovendien: de innovatietheorie leert dat dit de enige manier is om radicale doorbraken te realiseren, en dat is ten slotte wat nodig is. Maar een van de deelnemers merkte terecht op dat zo’n greenfields-aanpak niet voor alle soorten organisaties haalbaar is. Een bank, een verzekeraar, een luchtvaartmaatschappij en zelfs een onderwijsinstelling kunnen zoiets doen. Maar een gemeente? De regiopolitie? Een rechtbank 3.0 naast de bestaande rechtbank? Dat gaat natuurlijk niet. Of toch wel? Heeft iemand daar misschien interessante voorbeelden van?